Dinsdag 29 september 2009 op Canvas.

Astrid Lindgren is de Zweedse volksheldin bij uitstek. Haar verhalen zijn herinneringen aan haar eigen jeugd, en die herinneringen gaan niet zelden over eten. Pippi Langkous, Emil, Karlsson op het dak: allemaal hielden ze van kokkerellen, en wat ze maakten, kwam recht uit het hart van Astrid. Haar lievelingseten was Smörgåsbord, een buffet met het beste van culinair Zweden: köttbullar, kroppkakor en ostkaka.

Köttbullar? Kroppkakor? Ostkaka? Het is meteen duidelijk dat Jeroen enige assistentie nodig zal hebben in Zweden. De immer charmante Herman Van Molle leert Jeroen zijn Zweden kennen: Aquavit (de plaatselijke vodka), elanden, Aquavit, Zweedse tradities, nog meer Aquavit. En dan neemt hij Jeroen mee naar de boerderij waar Lindgren opgroeide, om er te koken voor Pippi Langkous. De echte!

Ingrediënten (4pers)

1 eetlepel boter
1 fijngehakte ui.
3 eetlepels Japans broodkruim of paneermeel.
500 g gemengd gehakt.
1 ei.
2 dl room
scheutje sherry
bruine fond
250 g lingonberries
125 g suiker
enkele druppels citroensap
een tas melk

Bereiding

Lingonberries zijn ook gekend onder de naam vossenbes. Je vindt ze enkel diepgevroren en het is ook zo dat ze er in Zweden mee werken.
Ze eten ze werkelijk bij alles.

[lees meer… →]

Ingrediënten (4pers)

4 haringfilets
grof zeezout
½ liter azijn
3 eetlepels suiker
1 glas water
4 jeneverbessen
4 all spice (Jamaïcaanse peperbollen)
1 teentje look geplet
1 kruidnagel
1 wortel in stukken
1 rode ui grof versneden
1 stengel selder in stukken
2 blaadjes laurier

Bereiding
Zout de haringfilets met het grof zeezout en laat ze zo een nachtje in de koelkast pekelen. Was de volgende dag het zout eraf en dep ze droog. Snij ze in stukken.

Meng water, azijn en suiker en roer totdat de suiker opgelost is.
Je kunt het ook even opwarmen.
Giet het mengsel op de stukken haring en voeg alle andere ingrediënten toe.
Dek af en laat zo 24 uur marineren.

Hoe eet je een Smörgåsbord
• Smörgåsbord is een 4 – tot 6-gangen menu.
• Leg niet teveel op je bord. Ga liever verschillende keren naar het buffet en neem iedere keer een nieuw bord.
• Begin met de haringgerechten. Deze worden traditioneel met gekookte aardappelen, knäckebröd en kaas geserveerd. Haring smaakt het best met Aquavit gevolgd door bier.
• Probeer vervolgens de zalmbereidingen zoals gravad Lax, geserveerd met een mosterd- en dillesaus. Of gerookte zalm met een paar druppels citroensap.
• Dan komen de vispasteien.
• Daarna komen de koude vleesgerechten zoals rosbief met salades, eiergerechten en opgelegde groenten.
• Dan proef je de warme gerechten. Mis vooral de köttbullar, de gehaktballen met ‘lingonberry’ (vossenbes) niet.
• Eindigen doe je met kaas en zoetigheid.

Köttbullar voor beginners
En als je graag eens de Köttbullar proeft voor je je zelf aan het recept waagt, probeer dan die van IKEA eens. Zowel Herman Van Molle als Dan Lexö waren best te spreken over de kwaliteit. Of hoe grootkeuken niet per definitie slecht moet zijn.

- ‘Das Astrid Lindgren Kochbuch’ Mamke Schrag – Andreas Wagener.
- ‘Bei Astrid Lindgren zu Tisch’ – Sybil Gräfin Schönfeldt
- ‘De Zweedse keuken’ Anna Mosesson
- ‘Alla vi Barn i Bullerbyn’ – Astrid Lindgren

Nuttige links

Rendierenpark: www.virummoosepark.se
Astrid Lindgrens wereld: www.alv.se
www.ulriksdalswardshus.se

Ingrediënten (4pers)

1 ei
90 g bloem
300 ml melk
snuifje zout
klontje gesmolten boter
800 g aardappelen
50 g boter
400 g gezouten varkensspek
250 g lingonberries
125 g suiker
enkele druppels citroensap

Bereiding

Meng de bevroren besjes met de suiker en het citroensap. Volgens smaak kan je ze zoeter of zuurder maken door het suikergehalte aan te passen.
Laat ze zo trekken.
Maak een pannenkoekenbeslag met het ei, de bloem en de melk. Giet er het klontje gesmolten boter bij en meng alles onder elkaar. Kruid af met een snuifje zout.
Schil de aardappelen en rasp ze in het pannenkoekenbeslag. Hoe minder je de aardappel wast, hoe meer zetmeel je houdt en hoe beter je receptje lukt.
Bak de aardappelpannenkoekjes mooi bruin aan weerszijden in kleine pannetjes.
Snij het spek in mooie plakken en bak het krokant. Serveer het samen met de pannenkoekjes en de lingonberries.

Ingrediënten

8-10 grote aardappelen
1 eigeel
175 g aardappelbloem
zout
De vulling:
100 g varkensvlees
2 eetlepels gesneden ui
boter
peper en zout
1 theelepel gemalen all spice.
Kroppkakor kun je het best vergelijken met een Zweedse versie van opgevulde gnocci’s.

Bereiding

Stoof de ui in boter aan en snij ondertussen het varkensvlees in heel fijne blokjes.
Voeg ze bij de ui en gaar het vlees al stovend mee. Kruid af met peper, zout en de all spice.
Kook de aardappelen gaar en draai ze tot fijne puree met behulp van een passe vite. Met een gewone pureestamper gaat dit niet lukken.
Voeg het eigeel en de bloem toe en roer totdat alles goed vermengd is.
Rol op een ingebloemde ondergrond de puree tot een dikke worst.
Snij er dwars plakjes vanaf en leg zo’n plakje in je handpalm.
Druk het plakje een beetje open en leg er een beetje van de vulling in. Vouw het toe en rol het op tot een balletje.
Gaar ze in gezouten, kokend water. Ze zijn goed als ze boven komen drijven.
Dit serveren ze in Zweden met gesmolten boter en een beetje….dille, uiteraard.
Ik vind ze ook lekker als je ze daarna gewoon even aanbakt.

Ingrediënten (4pers)

5 dl melk
2 eieren
200 g bloem
40 g gesmolten boter
Snuifje zout
80 g suiker

Bereiding

Maak een kuiltje in de bloem en suiker en stort er de eitjes in. Roer er geleidelijk de melk onder. Smelt de boter en roer die er ook onder. Voeg ook het snuifje zout toe. Zeef het beslag en laat het even in de koelkast rusten.
Bak de flensjes mooi bruin langs beide kanten en serveer er lingonberry confituur bij.
Tip: voor extra luchtige pannenkoeken kan je de helft melk gebruiken en de helft spuitwater.

Ingrediënten (4pers)

5 rode bieten
600ml water
200ml suiker
200ml 12% alcohol azijn
1 kaneelstokje
1 rode ui in repen gesneden
6 kruidnagels
1 eetlepel gele mosterdzaden
6 plakje mierikswortel

Bereiding

Borstel de rode bieten om ze proper te maken. Kook ze in gezouten water gaar. Haal ze eruit en pel ze. En snij ze in stukjes
Breng vers water aan de kook met suiker, azijn, kaneel, ui, kruidnagel en mosterdzaad. Kook gedurende 15 minuten. Giet het geheel over de gesneden rode bieten en laat zo afkoelen.

Herman stelt Inger Nilsson (Pippi Langkous!!!!) voor aan Jeroen. Het lijkt of Herman Pippi al jaren kent maar de vader aller quizmasters was even erg onder de indruk als Jeroen. Zeker omdat hij ooit geprobeerd heeft om Inger te strikken voor een van zijn programma’s en het hem niet gelukt is.

Jeroen noemde Dan Lexö The Swedish chef, en de gelijkenis is inderdaad treffend.

Hier is alles nog fijn, maar welgeteld 30 seconden later ramde de eland de jeep voluit. Jeroen en Herman zwaar onder de indruk. De rest van de crew ineengedoken in een hoekje. Zachtjes aan het bidden voor hun leven.